Στην είσοδο του αρχαίου λιμανιού του Πειραιά στεκόταν από την ύστερη ρωμαϊκή ή πρώιμη βυζαντινή περίοδο ένα επιβλητικό μαρμάρινο άγαλμα λιονταριού, ύψους περίπου τριών μέτρων. Η παρουσία του ήταν τόσο εντυπωσιακή ώστε οι ναυτικοί που κατέφθαναν από τη Μεσόγειο το χρησιμοποιούσαν ως σημείο προσανατολισμού. Το λιοντάρι έγινε σύμβολο του λιμανιού και έδωσε στον Πειραιά την ονομασία που θα κυριαρχήσει για πολλούς αιώνες: Porto Leone, δηλαδή «Λιμάνι του Λιονταριού». Οι Βενετοί και άλλοι Ευρωπαίοι θαλασσοπόροι του Μεσαίωνα κατέγραφαν αυτό το όνομα στους χάρτες και τα ναυτικά τους εγχειρίδια, καθιστώντας το διεθνώς γνωστό.
Το άγαλμα, εκτός από την καλλιτεχνική του αξία, έχει και μια ιδιαιτερότητα: πάνω στο σώμα του έχουν χαραχθεί ρουνικές επιγραφές, πιθανότατα από Σκανδιναβούς μισθοφόρους που υπηρέτησαν στο Βυζάντιο τον 11ο αιώνα, γεγονός που το καθιστά μοναδικό μνημείο για την ιστορία της εποχής.
Κατά τον 17ο αιώνα, και συγκεκριμένα το 1687, όταν οι Βενετοί υπό τον Φραντσέσκο Μοροζίνι πολιορκούσαν την Αθήνα στον πόλεμο εναντίον των Οθωμανών, αποφάσισαν να πάρουν τον Λέοντα ως λάφυρο και να τον μεταφέρουν στη Βενετία. Από τότε το άγαλμα κοσμεί την είσοδο του ναυστάθμου της πόλης (Arsenale), όπου στέκει μέχρι σήμερα, ενώ στον Πειραιά υπάρχουν αντίγραφα που θυμίζουν τη μορφή και τη σημασία του.
Χρονολόγιο
360 π.Χ.Πιθανή εποχή κατασκευής του γλυπτού του λέοντα (κατά κάποιες εκδοχές).
1ος – 2ος αιώνας μ.Χ.Το άγαλμα του λέοντα ήταν ήδη εγκατεστημένο στην είσοδο του λιμανιού του Πειραιά. Η θέση του ήταν στρατηγική: σε σημείο όπου οι ναυτικοί το έβλεπαν καθώς εισέρχονταν στο λιμάνι.
11ος αιώνας (δεύτερο ήμισυ) Χαράχθηκαν στο σώμα του λέοντα δύο εκτενείς ρουνικές επιγραφές (runic inscriptions) από Σκανδιναβούς (πιθανόν Βαράγγους που υπηρετούσαν στο Βυζάντιο). Οι επιγραφές είχαν μορφή «lindworm» (είδος σχηματισμού με κεφάλι δράκου) και καταγράφουν ονόματα όπως Asmund, Harold κ.ά.
Μεσαίωνας – πρώιμοι αναφορές (1318 μ.Χ.)Η πρώτη γραπτή αναφορά που γνωρίζουμε για την ονομασία Porto Leone ως αναφορά στο λιμάνι με βάση το άγαλμα λέοντα γίνεται σε χάρτη του Γενουατού Πιέτρο Βισκόντι το 1318. Ο λιμένας στην εποχή αυτή δεν ονομαζόταν πλέον με το αρχαίο του όνομα, αλλά με βάση το χαρακτηριστικό του μνημείου: Porto Leone (Λιμάνι του Λιονταριού).
Σε παράλληλη χρήση υπήρχε και η ονομασία Porto Draco («Λιμάνι του Δράκου»), από την οποία πιθανώς προήλθε και λαϊκότερη παραλλαγή «Δράκος».
1456 μ.Χ. και Οθωμανική κυριαρχία Μετά το 1456, το λιμάνι καταλήγει υπό οθωμανική κυριαρχία, και ονομαζόταν επίσης Aslan Limanı («Λιμάνι του Λιονταριού» στα τουρκικά). Παρά τις αλλαγές κυριότητας, η ονομασία Porto Leone συνέχισε να χρησιμοποιείται, τουλάχιστον στα διεθνή ναυτικά έγγραφα και χαρτογραφία.
1687 μ.Χ.Ο Ενετός ναύαρχος Φραγκίσκος Μοροζίνι (Francesco Morosini) κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Τουρκο-Βενετικού Πολέμου (ή πόλεμος του Μοριά) καταλαμβάνει την Αθήνα και αποφασίζει να πάρει ως λάφυρο τον Λέοντα του Πειραιά. Το άγαλμα μεταφέρθηκε στη Βενετία και τοποθετήθηκε στο ναύσταθμο (Arsenale της Βενετίας), όπου παραμένει έως σήμερα ως ένα από τα σύμβολα της πόλης.
Από τα τέλη 17ου αιώνα έως σήμερα. Στον Πειραιά το αρχικό άγαλμα δεν υπάρχει πλέον — αλλά έχει τοποθετηθεί πιστό αντίγραφο στην είσοδο του λιμανιού, στη λεγόμενη «μπούκα», για να θυμίζει τη μορφή και τη σημασία του. Το αντίγραφο είναι ορατό στο σημείο όπου πιθανόν βρισκόταν το αρχικό.
Προσπάθειες για την επιστροφή του λιονταριού έχουν γίνει από πολύ παλιά. Ήδη σε ένα φύλλο της εφημερίδας «Φωνή του Πειραιά» του 1945 αναφέρεται ότι το θέμα της επιστροφής έχει τεθεί και από πριν τον πόλεμο από την κυβέρνηση Μεταξά.
Ο Λέων αποτελεί σύμβολο της ιστορικής ναυτικής ταυτότητας του Πειραιά και δεν είναι απλώς ένα αρχαίο άγαλμα· είναι σύμβολο της ναυτικής ταυτότητας της πόλης και της διαρκούς σύνδεσής της με τη Μεσόγειο. Η ίδια η ιστορική ονομασία Porto Leone μαρτυρά πώς ένα μνημείο μπόρεσε να δώσει ταυτότητα σε έναν ολόκληρο τόπο και να τον καταστήσει σημείο αναφοράς για αιώνες.
Απο εκεί προέρχεται και ο τίτλος της νέας δραματική υπερπαραγωγής Porto Leone του Alpha που έχει κερδίσει το κοινό απο το πρώτο επεισόδιο της.
Επιμέλεια :Enjoy Greece Magazines
👉ακολουθήστε την σελίδα μας στο facebook για περισσότερη ενημέρωση και όλα τα θέματα που αφορούν την επικαιρότητα https://www.facebook.com/enjoynews.gr/
