Ο Δεκαπενταύγουστος για τους απανταχού Πόντιους , συμπεριλαμβανομένου και της Αυστραλίας, είναι μια σημαντική γιορτή που τιμούν τη μητέρα του Θεανθρώπου και προστάτιδα τους, τη Σουμελά Παναγία, τη Μεγαλόχαρη, τη Χρυσοθρονισμέντσα. Η Παναγία υπήρξε πηγή θάρρους και δύναμης για τους Έλληνες του Πόντου στις πιο δύσκολες στιγμές της ιστορίας τους και συνεχίζει να είναι το πνευματικό σύμβολο τους.
Το 386 μ.Χ. οι μοναχοί Βαρνάβας και Σωφρόνιος τοποθέτησαν την εικόνα της Παναγίας Αθηνιώτισσας στην Ιερά Μονή της Παναγιάς Σουμελάς, ένα μοναστήρι χτισμένο στα βράχια του όρους Μελά στη Ματσούκα της Τραπεζούντας. Το όνομα Σουμέλα προέρχεται από την έκφραση ‘στο Μελά (όρος)’ όπου παρέμεινε ως ‘Παγαΐα Σουμελά’ (Σου=στο). Μετά την γενοκτονία και τον ξεριζωμό από τα πατρογονικά τους εδάφη, οι Πόντιοι ίδρυσαν ένα νέο μοναστήρι στο Βέρμιο, στη Καστανιά Ημαθίας, όπου τοποθέτησαν την εικόνα της Παναγίας. Όπως και στον Πόντο, κάθε χρόνο, γιορτάζεται η Κοίμηση της Θεοτόκου με μεγάλη πανηγυρική ατμόσφαιρα και πλούσια πολιτιστικά δρώμενα.
Στην Αυστραλία, έφτασε αντίγραφο της εικόνας και συγκεκριμένα στην Μελβούρνη το 1972. Με πρωτοβουλία της Ιεράς Αρχιεπισκοπής και ενέργειες του πατρός Αντωνίου Αμανατίδη, ανεγέρθηκε ο φερώνυμος Ιερός Ναός της Παναγία Σουμελά στο ‘East Keilor’ και η Θεοτόκος πλέον έχει το δικό της σπίτι.
Φέτος τα Ποντιακά σωματεία τιμούν και γιορτάσουν την Παναγία Σουμελά με μια σειρά εκδηλώσεων.
