Οι πρόσφατες εμφανίσεις καρχαριών σε παράκτιες περιοχές του Σαρωνικού και του Κορινθιακού Κόλπου και μάλιστα σε πολύ ρηχά νερά όπως είναι φυσικό προκάλεσαν έντονο ενδιαφέρον και ανησυχία για την ασφάλεια των λουομένων. Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα συγκεκριμένα περιστατικά δεν αποτελούν λόγο πανικού, αλλά υπενθύμιση ότι οι καρχαρίες εξακολουθούν να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των θαλάσσιων οικοσυστημάτων της χώρας μας
Το είδος που καταγράφηκε κοντά στις ακτές σύμφωνα με ειδικούς της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea, είναι γλαυκοκαρχαρίας ένα είδος που συναντάται σε ολόκληρη τη Μεσόγειο και σε όλες τις ελληνικές θάλασσες. Πρόκειται για έναν πελαγικό καρχαρία που συνήθως κινείται σε ανοιχτές θαλάσσιες περιοχές, αν και περιστασιακά μπορεί να προσεγγίσει ακτές αναζητώντας τροφή ή ακολουθώντας θαλάσσια ρεύματα.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι οι συναντήσεις ανθρώπων με γλαυκοκαρχαρίες είναι εξαιρετικά σπάνιες και τα περιστατικά επιθέσεων παγκοσμίως παραμένουν ελάχιστα σε σχέση με τον αριθμό των ατόμων που δραστηριοποιούνται καθημερινά στη θάλασσα.
Γιατί όμως φαίνεται να βλέπουμε περισσότερους καρχαρίες;
Η εμφάνιση καρχαριών σε ρηχά νερά στις ελληνικές ακτές φέτος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχουν περισσότεροι καρχαρίες ή ότι είναι πιο επικίνδυνοι. Υπάρχουν αρκετοί πιθανοί λόγοι:
- Αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας: Τα θερμότερα νερά επηρεάζουν τις μετακινήσεις ψαριών και άλλων θαλάσσιων οργανισμών. Οι καρχαρίες συχνά ακολουθούν τη λεία τους πιο κοντά στις ακτές.
- Μεταβολές στα ιχθυαποθέματα: Αν υπάρχουν κοπάδια ψαριών σε ρηχότερες περιοχές, οι καρχαρίες μπορεί να τα ακολουθήσουν.
- Περισσότερες καταγραφές από πολίτες: Σήμερα σχεδόν όλοι έχουν κινητό τηλέφωνο . Έτσι περιστατικά που παλαιότερα περνούσαν απαρατήρητα πλέον καταγράφονται και γίνονται γνωστά.
- Καθαρότερα νερά σε ορισμένες περιοχές: Η καλύτερη ορατότητα κάνει πιο εύκολο τον εντοπισμό τους.
- Αναπαραγωγική ή μεταναστευτική συμπεριφορά: Ορισμένα είδη καρχαριών πλησιάζουν τις ακτές εποχιακά για αναζήτηση τροφής ή για αναπαραγωγή.
Η εντύπωση ότι οι εμφανίσεις καρχαριών έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια δεν επιβεβαιώνεται από τα επιστημονικά δεδομένα.
Οι καρχαρίες της Ελλάδας και ο ρόλος τους στο οικοσύστημα
Στις ελληνικές θάλασσες έχουν καταγραφεί περισσότερα από 35 είδη καρχαριών και σαλαχιών. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των ειδών δεν θεωρείται επικίνδυνη για τον άνθρωπο και αποφεύγει κάθε επαφή με λουόμενους ή δύτες.
Οι καρχαρίες βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας και διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η παρουσία τους συμβάλλει στον έλεγχο των πληθυσμών άλλων ειδών και στη διατήρηση υγιών θαλάσσιων βιοκοινωνιών.
Είδος υπό απειλή εξαφάνισης
Παρότι συχνά αντιμετωπίζονται ως απειλή, στην πραγματικότητα πολλοί καρχαρίες απειλούνται περισσότερο από τον άνθρωπο παρά το αντίστροφο. Ο γλαυκοκαρχαρίας έχει υποστεί σημαντική πληθυσμιακή μείωση τις τελευταίες δεκαετίες λόγω της υπεραλίευσης και του εμπορίου πτερυγίων, μιας πρακτικής που εξακολουθεί να επηρεάζει σοβαρά τους πληθυσμούς του παγκοσμίως.
Στη Μεσόγειο Θάλασσα το είδος χαρακτηρίζεται ως κρισίμως κινδυνεύον, γεγονός που σημαίνει ότι βρίσκεται αντιμέτωπο με εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης σε περιφερειακό επίπεδο. Για τον λόγο αυτό προστατεύεται από διεθνείς συμβάσεις και περιβαλλοντικές νομοθεσίες.
Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες
Οι επιστήμονες συνιστούν ψυχραιμία σε περίπτωση εντοπισμού καρχαρία κοντά σε ακτή. Εφόσον παρατηρηθεί κάποιο άτομο:
• Αποφεύγεται η προσπάθεια προσέγγισης ή παρενόχλησής του.
• Ενημερώνονται οι αρμόδιες λιμενικές αρχές.
• Καταγράφεται το περιστατικό με ασφάλεια, εφόσον αυτό είναι δυνατό.
• Δεν επιχειρείται σύλληψη ή τραυματισμός του ζώου.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η παρουσία καρχαριών στις ελληνικές θάλασσες αποτελεί ένδειξη ενός ζωντανού θαλάσσιου οικοσυστήματος και όχι απειλή για τον άνθρωπο. Εμείς πάντως διαφωνούμε γιατι το να κολυμπάς και δίπλα σου να κάνει «βόλτες» ο εκπρόσωπος του οικοσυστήματος είναι άκρως τρομακτικό!
Η σωστή ενημέρωση και η επιστημονική γνώση είναι τα σημαντικότερα εργαλεία για την αποφυγή αδικαιολόγητου φόβου και παραπληροφόρησης.
Καθώς η θερινή περίοδος κορυφώνεται, οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι οι πιθανότητες συνάντησης λουομένου με καρχαρία παραμένουν εξαιρετικά μικρές, ενώ η προστασία των απειλούμενων θαλάσσιων ειδών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας στις ελληνικές θάλασσες.
