Η Άνδρος, η Μύκονος, η Πάρος και τα ελληνικά νησιά μιας άλλης εποχής ζωντανεύουν μέσα από σπάνιες ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Ζαχαρία Στέλλα. Ένα καλοκαιρινό φωτογραφικό ημερολόγιο που καταγράφει την καθημερινότητα και το ελληνικό φως του 20ού αιώνα.
Το ελληνικό καλοκαίρι έχει αλλάξει. Τα νησιά δεν είναι πια τα ίδια, τα μικρά ταβερνάκια έδωσαν σε πολλέ περιπτώσεις τη θέση τους σε πολυτελή restaurant οι παραλίες γέμισαν ξαπλώστρες και η καθημερινότητα των ανθρώπων απέκτησε εντελώς διαφορετικούς ρυθμούς.
Κι όμως, υπάρχει κάτι που μοιάζει να παραμένει αναλλοίωτο: το ελληνικό καλοκαιρινό φως.
Αυτό το φως, ακόμη και όταν αποτυπώνεται σε ασπρόμαυρο φιλμ, πρωταγωνιστεί στις καλοκαιρινές φωτογραφίες που παρουσιάζει το Μουσείο Μπενάκη μέσα από το φωτογραφικό του αρχείο. Εικόνες που μοιάζουν με ένα άτυπο καλοκαιρινό ημερολόγιο και μας ταξιδεύουν σε μια Ελλάδα πιο απλή, αυθεντική και ανθρώπινη.
Ασπρόμαυρα καλοκαιρινά κλικ από της δεκαετίας του ’50, απο τη Μύκονο και την Πάρο του ’60 που μας ταξιδεύουν νοσταλγικά στο χρόνο που στο πέρασμα του άλλαξε την εικόνα αλλά όχι την ομορφιά.
Η Πάρος μέσα από τον φακό του Ζαχαρία Στέλλα
Στο επίκεντρο αυτής της φωτογραφικής περιπλάνησης βρίσκεται το έργο του Ζαχαρία Στέλλα, οι φωτογραφίες του οποίου λειτουργούν σαν ένα ανοιχτό παράθυρο στον χρόνο.Με κεντρικό σκηνικό την Πάρο, αλλά και τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων, ο Στέλλας αποτύπωσε με διακριτικότητα την καθημερινότητα των κατοίκων. Δεν αναζητούσε απαραίτητα το εντυπωσιακό ή το θεαματικό. Αντίθετα, στρεφόταν στις απλές στιγμές: στους ανθρώπους, στα σπίτια, στα χωριά, στα πανηγύρια, στα έθιμα, στις εργασίες και στις μικρές συνήθειες της καθημερινής ζωής.
Οι φωτογραφίες του θυμίζουν παλιές καρτ ποστάλ, όμως η αξία τους ξεπερνά κατά πολύ την αισθητική τους.Αποτελούν ένα σπάνιο λαογραφικό αρχείο για μια Ελλάδα που μεταμορφώθηκε μέσα στις δεκαετίες. Για τον μελλοντικό ιστορικό που θα θελήσει να αναζητήσει πώς ήταν η ζωή στις Κυκλάδες κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, αυτές οι εικόνες αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες.
Ποιος ήταν ο Ζαχαρίας Στέλλας
Ο Ζαχαρίας Στέλλας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1931 και υπήρξε σημαντικός Έλληνας φωτογράφος και λαογράφος, γνωστός κυρίως για το έργο του στην Πάρο και τις Κυκλάδες.
Η σχέση του με την Πάρο ήταν ιδιαίτερα στενή. Ο πατέρας του καταγόταν από τη Μάρπησσα της Πάρου, γεγονός που συνέβαλε στη βαθιά σύνδεσή του με το νησί, τους ανθρώπους και την παράδοσή του.Απέκτησε την πρώτη του φωτογραφική μηχανή στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και το 1956 έγινε μέλος της Ελληνικής Φωτογραφικής Εταιρείας.
Για πολλές δεκαετίες φωτογράφισε συστηματικά την καθημερινή ζωή των κατοίκων, τα έθιμα, τις γιορτές, τα τοπία και τα χωριά της Πάρου, αλλά και άλλων περιοχών των Κυκλάδων. Με τον τρόπο αυτό δημιούργησε ένα μοναδικό φωτογραφικό αρχείο μιας Ελλάδας που σταδιακά άλλαζε.Το έργο του ξεχωρίζει για την απλότητα και την ανθρωπιά του. Οι άνθρωποι στις φωτογραφίες του δεν μοιάζουν να ποζάρουν για την ιστορία. Είναι απλώς εκεί, μέσα στη δική τους καθημερινότητα, και ακριβώς γι’ αυτό οι εικόνες του αποκτούν τόσο μεγάλη δύναμη.Το 1997 ο Στέλλας σταμάτησε να φωτογραφίζει και το 2005 δώρισε ολόκληρο το φωτογραφικό του αρχείο στο Μουσείο Μπενάκη.
Κοιτάζοντας σήμερα αυτές τις ασπρόμαυρες εικόνες, η πρώτη αίσθηση είναι η νοσταλγία. Όχι μόνο για μια Ελλάδα που δεν υπάρχει πια, αλλά και για έναν διαφορετικό τρόπο ζωής.
Για τα καλοκαίρια χωρίς βιασύνη. Για τα παιδιά που έπαιζαν στους δρόμους. Για τις αυλές των νησιώτικων σπιτιών, τα πανηγύρια, τα καΐκια, τα μικρά καφενεία και τις οικογενειακές συγκεντρώσεις.
Και ανάμεσα σε όλα αυτά, το φως.Ένα φως που δεν χρειάζεται χρώμα για να γίνει αναγνωρίσιμο. Το ίδιο δυνατό, καθαρό ελληνικό φως που εξακολουθεί να πέφτει πάνω στα λευκά σπίτια των Κυκλάδων, να καθρεφτίζεται στη θάλασσα και να σηματοδοτεί την άφιξη του καλοκαιριού.
Όλα μπορεί να έχουν αλλάξει. Το ελληνικό καλοκαίρι, όμως, μοιάζει να έχει ακόμη το ίδιο υπέροχο φως — ακόμη και σε ασπρόμαυρη απεικόνιση.
Οι φωτογραφίες του Ζαχαρία Στέλλα μας προσκαλούν σε ένα ταξίδι στην Ελλάδα των δεκαετιών του ’50, του ’60 και του ’70. Ένα ταξίδι στην Πάρο και τις Κυκλάδες, αλλά και σε εκείνες τις μικρές καθημερινές στιγμές που, χωρίς να το γνωρίζουν, οι άνθρωποι άφησαν πίσω τους ένα πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας του ελληνικού καλοκαιριού.
Φωτογραφίες: Ζαχαρίας Στέλλας / Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη
📌ακολουθήστε την σελίδα μας στο facebook για άμεση ενημέρωση σε όλα τα θέματα της επικαιρότητας : https://www.facebook.com/enjoynews.gr/
