Η ελληνική καρδιά χτυπά στη Στοκχόλμη: Η δύναμη της κοινότητας, της παράδοσης και της συλλογικής δράσης
Εδώ και περισσότερες από έξι δεκαετίες, η Ελληνική Κοινότητα της Στοκχόλμης αποτελεί σημείο αναφοράς για τους Έλληνες της Σουηδίας. Από τα πρώτα χρόνια της μετανάστευσης μέχρι τη σύγχρονη εποχή της ψηφιακής επικοινωνίας και των νέων μεταναστευτικών ρευμάτων, η κοινότητα παραμένει ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται, προσαρμόζεται και στηρίζει τους ανθρώπους της.
Μέσα από πολιτιστικές δράσεις, εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες, κοινωνικές παρεμβάσεις και τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης, η Ελληνική Κοινότητα της Στοκχόλμης λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Σουηδία. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες της διασποράς, τις αλλαγές που έφερε η νέα γενιά μεταναστών και τη σημασία της συλλογικότητας σε μια εποχή έντονων κοινωνικών και οικονομικών μετασχηματισμών.
Στη συνέντευξη στο Enjoynews , οι εκπρόσωποι της Ελληνικής Κοινότητας μιλούν για τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας, τον ρόλο των συλλόγων στη ζωή των νέων Ελλήνων της Σουηδίας, τις διαφορές στην καθημερινότητα των δύο χωρών και το μήνυμα που επιθυμούν να στείλουν σε όλους τους Έλληνες της διασποράς.
Η Ελληνική Κοινότητα της Στοκχόλμης ξεκίνησε πριν από σχεδόν 6,5 δεκαετίες σαν ένα στέκι για τους έλληνες μετανάστες, για να μπορούν να βρίσκονται, να μιλούν την γλώσσα τους και να συζητάνε τα προβλήματα και τις προκλήσεις με τις οποίες τους έφερνε αντιμέτωπους η ζωή στην Σουηδία. Σύντομα μετατράπηκε σε φορέα που έλυνε προβλήματα, από την παροχή πληροφοριών από τους παλιότερους στους νέους μετανάστες μέχρι και την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας από εθελοντές δασκάλους. Έτσι συνεχίστηκε η δράση της Κοινότητας μέσα στα χρόνια και, ανάλογα με την εποχή και τα τρέχοντα ζητήματα, ανέπτυσσε δράσεις και δημιουργούσε τμήματα όπως χορευτικό, θεατρικό, εικαστικό, αθλητικό και άλλα. Σήμερα, που η μετανάστευση ξαναγίνεται πολύ έντονη και σχεδόν κάθε ελληνικό σπίτι μετράει τουλάχιστον κάποιον συγγενή στο εξωτερικό, η Κοινότητα λειτουργεί σχεδόν καθημερινά με το χορευτικό της τμήμα, την δανειστική της βιβλιοθήκη με εκατοντάδες ελληνικούς τίτλους, με μουσικές και θεατρικές εκδηλώσεις καθώς και με την διοργάνωση ενημερωτικών ημερίδων, βιβλιοπαρουσιάσεων, και άλλα. Ταυτόχρονα παρακολουθεί και τις εξελίξεις στην Ελλάδακαι προσπαθεί πάντα να είναι ένα σταθερό και αξιόπιστο σημείο ενημέρωσης των συμπολιτών μας, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της τραγωδίας στα Τέμπη όπου οργανώθηκε συζήτηση με γονείς των δολοφονημένων παιδιών και παράλληλες δράσεις διαμαρτυρίας ώστε το έγκλημα να μην ξεχαστεί.
Η κατάσταση για τους εργαζόμενους στη Σουηδία δεν διαφέρει πολύ από την κατάσταση στην Ελλάδα, στην Αγγλία, στη Γερμανία, ή σε όποια άλλη χώρα ακολουθεί τους ”νόμους της αγοράς”, που θέλουν τις χώρες ανταγωνιστικές μεταξύ τους και κριτήριο ”υγιούς ανάπτυξης” το χρήμα και την συσσώρευση κεφαλαίου. Οι εργαζόμενοι και εδώ όπως και στην Ελλάδα παλεύουν για μια σταθερή και δίκαια αμειβόμενη εργασία, για συλλογικές συμβάσεις, για σωστή και δωρεάν περίθαλψη και παιδεία, για λογικά ενοίκια που δεν απαιτούν τα δύο τρίτα του μισθού σου, για συντάξεις αξιοπρεπείς και σύμφωνα με όσα έχει πληρώσει σε εισφορές ο καθένας από εμάς και όχι κουτσουρεμένες με τους συνταξιούχους να φτάνουν στα όρια της εξαθλίωσης αφού έχουν αναγκαστεί να πουλήσουν όλα τους τα υπάρχοντα που με κόπο δημιούργησαν όσο δούλευαν. Αυτό που μπορούμε να πούμε ότι διαφέρει ανάμεσα στους Έλληνες στην Ελλάδα και στη Σουηδία είναι το ότι όσοι ζουν και εργάζονται στη Σουηδία έχουν επιπλέον ένα ”πρόβλημα”, ότι είναι ξένοι στην χώρα που ζουν. Αυτό σημαίνει ότι πάντα δεν έχουν τα ίδια δικαιώματα όπως οι Σουηδοί –παρά το ότι στη θεωρία μιλάνε για νομοθεσία ενάντια στις διακρίσεις– και τώρα που το μεταναστευτικό σε όλη την Ευρώπη παίρνει άλλες διαστάσεις και πολύ πιο αυστηρή μορφή, μπορεί για κάποιους να σημαίνει και απέλαση. Η Σουηδία έχει ήδη πάρει απόφαση απέλασης για πολλούς μετανάστες, και μάλιστα από εμπόλεμες χώρες!
Όπως ειπώθηκε και παραπάνω, η Κοινότητά μας είναι ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται και προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες των μελών της και έχει πρωτοστατήσει σε πολλά ζητήματα, όπως για παράδειγμα στην δημιουργία ελληνικού σχολείου στην Στοκχόλμη, το οποίο σήμερα αποκτά μεγάλη βαρύτητα και επειδή έρχονται πολλοί νέοι έλληνες αλλά και καθώς είναι η μόνη πηγή εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας αφού η διδασκαλία της μητρικής γλώσσας στο σουηδικό σχολείο γίνεται όλο και πιο σπάνια και με ολοένα πιο αυστηρά κριτήρια.
Νωρίς επίσης δημιουργήθηκε το Γυναικείο Τμήμα της Κοινότητας, τότε που έμπαιναν ζητήματα ισότητας και ισοτιμίας ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, το οποίο βέβαια έιναι και σήμερα ενεργό και πολύ δραστήριο, καθώς τίποτε δεν έχει απολύτως λυθεί και το θέμα του διαχωρισμού των φύλων συζητιέται και σήμερα πολύ έντονα στην Σουηδία.
Σήμερα διαπιστώνεται ότι μεταναστεύουν περισσότεροι νέοι έλληνες κυρίως για σπουδές ή μετά τις σπουδές, οπότε το μορφωτικό επίπεδο των συμπολιτών μας είναι διαφορετικό από αυτό των μεταναστών της δεκαετίας του 1960, γι αυτό και οι εκδηλώσεις μας έχουν ένα διαφορετικό προσαναταλισμό, με αφιερώματα σε μουσικούς, ποιητές και λογοτέχνες, παρουσιάσεις βιβλίων, επιστημονικές ημερίδες, κλπ.
Βέβαια, πρέπει να τονίσουμε ότι διαχρονικά η Κοινότητα Στοκχόλμης ξεχώριζε για την ποιότητα των εκδηλώσεων και την σχεδόν επαγγελματική προετοιμασία και διεξαγωγή τους, για παράδειγμα το θεατρικό της τμήμα την δεκαετία του 80 ανέβαζε έργα δύσκολα και ποιοτικά που τα παρουσίαζε σε ολόκληρη την Σουηδία!
Σήμερα ο κόσμος δουλεύει ίσως πιο σκληρά και δεν έχει αρκετό χρόνο να διαθέσει σε άλλες δραστηριότητες, οπότε δράσεις που απαιτούν μεγάλο χρόνο προετοιμασίας, πρόβες, κλπ, συχνά αντικαθιστώνται με άλλες, πάντα όμως με αγάπη και μεράκι για ό,τι γίνεται. Επίσης σημαντικό ρόλο στην διαφοροποίηση των δράσεων έπαιξε και η τεχνολογία.
Παλιότερα οι μετανάστες δεν επικοινωνούσαν συχνά με τους δικούς τους στην Ελλάδα, έχαναν την επαφή και με την γλώσσα και με τις παραδόσεις, αν δεν συμμετείχαν στους συλλόγους.
Σήμερα επικοινωνούμε πια καθημερινά και εύκολα, μπορούμε να μαθαίνουμε τα νέα στη χώρα μας το ίδιο εύκολα με τους συμπατριώτες μας εκεί, μπορούμε ακόμη και θεατρικές παραστάσεις και συναυλίες να παρακολουθούμε διαδικτυακά και να αισθανόμαστε παρόντες στα ελληνικά δρώμενα. Ακόμη και σκάκι μπορούμε να παίξουμε χωρίς να βγούμε από το σπίτι μας, χωρίς να πάμε κάπου.
Γι αυτό και μια ζωντανή Κοινότητα πρέπει πάντα να προσαρμόζεται στην εποχή και στις ανάγκες της. Κάποια πράγματα από την άλλη δεν αλλάζουν, μπορείς και χορούς να μάθεις από το διαδίκτυο, αλλά την αίσθηση του “μαζί“ και το να παρασέρνεις κι άλλους στον χορό, την προσωπική φυσική επικοινωνία και ζεστασιά δεν θα σου την δόσει ποτέ το διαδίκτυο.
Παίζουν τεράστιο ρόλο! Πολλές φορές είναι μόνο οι σύλλογοι/κοινότητες που ασχολούνται με τις παραδόσεις, ιδιαίτερα στο εξωτερικό. Αυτό, οι νέοι που έρχονται κοντά μας το εκτιμούν και το θεωρούν ανεκτίμητης αξίας! Γιατί είναι πολύ σημαντικό να βλέπεις την παράδοση της χώρας σου να μένει ζωντανή, μακριά από τον τόπο σου και ανέγγιχτη μέσα στο χρόνο. Οι εκδηλώσεις μπορεί να αλλάζουν μορφή και να προσαρμόζονται στην εποχή, αλλά οι παραδόσεις μένουν οι ίδιες, οι χοροί έχουν τα ίδια βήματα και τα ποιήματα και τα τραγούδια έχουν τους ίδιους στίχους. Και πρέπει να πούμε ότι αν δεν ήταν οι σύλλογοι που δρούν βασισμένοι στο μεράκι κάποιων ”ρομαντικών”πολλές από τις παραδόσεις μας θα είχαν χαθεί.
Τουλάχιστον για την Σουηδία και ιδιαίτερα την Στοκχόλμη όπου εμείς ζούμε και δρούμε, πρέπει να σας πούμε ότι από την μεριά του ελληνικού κράτους δεν υπάρχει καμία μέριμνα σε αυτόν τον τομέα .
Όλα βασίζονται στην εθελοντική συνεισφορά χωρίς την παραμικρή στήριξη από το κράτος, παρά μόνο στα λόγια, ότι δηλαδή κάνουμε πολύ καλή δουλειά!
Κατά τα άλλα οι έλληνες της διασποράς είναι αφημένοι στην τύχη τους, πολλές φορές μάλιστα μας ειρωνεύονται κιόλας οι ελληνικές αρχές, ισχυριζόμενοι ότι ”εμείς προκόψαμε στο εξωτερικό και άρα δεν χρειαζόμαστε βοήθεια”.
Επομένως ΝΑΙ, ο ρόλος του πολιτισμού μέσα από τους συλλόγους και τις Κοινότητες είναι τεράστιος και οι νέοι που συμμετέχουν στα διάφορα πολιτιστικά τμήματα όλο και περισσότεροι!
Στην Ελλάδα ζούσαμε οι περισσότεροι πολύ πιο κοντά στους δικούς μας, είχαμε την δυνατότητα να τους βλέπουμε καθημερινά, να κανονίζουμε έναν απογευματινό καφέ το πρωί της ίδιας μέρας, να πάμεένα θέατρο ή κινηματογράφο μία Δευτέρα ή Πέμπτη.
Στη Σουηδία τα πράγματα είναι διαφορετικά, οι αποστάσεις είναι τεράστιες, τα θέατρα περιορισμένα και μόνο στις πολύ μεγάλες πόλεις, ο καιρός βαρύς για να αντέξεις να πας για έναν καφέ μετά την δουλειά.
Για να μην μιλήσουμε και για τις τιμές, που το εισιτήριο για ένα θέατρο μπορεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ… χόμπυ για λίγους!
Αλλά και ο κινηματογράφος κοστίζει αρκετά. Έτσι παρατηρείται έντονο το φαινόμενο της αποξένωσης, της απομάκρυνσης του ενός από τον άλλον, και για πολλούς αυτή είναι η διαφορά που νιώθουν όταν προέρχονταιστην Σουηδία, ότι ο καθένας ενδιαφέρεται μόνο για τα ατομικά του προβλήματα και τίποτα άλλο.
Και εδώ είναι που έρχεται η συμβολή της Κοινότητας. Να βρισκόμαστε, να μοιραζόμαστε, να βάζουμε κοινούς στόχους και να ξεφεύγουμε για λίγο από το ”εγώ” και τα προσωπικά ζητήματα!
Έτσι, δημιουργήσαμε για παράδειγμα την κινηματογραφική μας λέσχη και δίνουμε την δυνατότητα για δωρεάν προβολές ταινιών από τον ελληνικό και διεθνή κινηματογράφο σε όλους, είτε είναι μέλη μας είτε όχι. Αυτό σπάει κάπως την βαριά καθημερινότητα, ο άνθρωπος βγαίνει λίγο έξω χωρίς να ξοδευτεί και παίρνει άλλο κουράγιο για να συνεχίσει στην καθημερινότητά του.
Είναι αυτό που λέμε ”βγαίνει από το καβούκι του”, βρίσκεται με άλλους που έχουν τουλάχιστον ένα κοινό ενδιαφέρον και αρκεί να δει αν υπάρχουν ίσως και περισσότερα, κοινωνικοποιείται!
Ο λαός της Σουηδίας αγαπά πολύ την Ελλάδα και την κουζίνα της! Οι περισσότεροι έχουν ταξιδέψει στην Ελλάδα τουλάχιστον μία φορά, έχουν γευτεί τις λιχουδιές της και έχουν δει τους χορούς που γίνονται στα πανηγύρια στην Ελλάδα ή που στήνονται στα ξενοδοχεία που φιλοξενούν Σουηδούς.
Αγαπούν τον Θεοδωράκη και γέμιζαν τα στάδια όταν έκανε συναυλίες επί δικτατορίας.
Πολλοί έχουν ακόμη δίσκους του σε βινύλιο. Στο μέιλ της Κοινότητας λαμβάνουμε πολλές φορές αιτήματα από σουηδούς που μας ζητούν μαθήματα χορού ήμαγειρικής, ή ακόμη και την οργάνωση κάποιας ελληνικής βραδιάς που επιθυμούν να την προσφέρουν δώρο σε κάποιον φίλο τους που αγαπά ιδιαίτερα την Ελλάδα. Αξιοσημείωτο είναι ότι κάποιοι σουηδοί γράφονται και στο χορευτικό μας τμήμα αλλά και στην χορωδία για να μαθαίνουν χορούς και τραγούδια ελληνικά.
Ο τρόπος ζωής στην Ελλάδα είναι όμως παρεξηγημένος και σε αυτό έπαιξε σοβαρό ρόλο η ψευδής επιχειρηματολογία της ευρωπαικής ένωσης τον καιρό των μνημονίων
. Οτι τάχα οι Έλληνες δουλεύουν λίγο, ότι βγαίνουν στη σύνταξη νωρίς, ότι έχουν πάνω από ένα σπίτι ο καθένας στην κατοχή τους, και άλλα τέτοια.
Όλα αυτά τα ανυπόστατα επιχειρήματα επηρέασαν την γνώμη του απλού κόσμου στην Σουηδία, που σχεδόν ποτέ δεν αποκτά δικό του σπίτι, αφού οι τιμές εδώ είναι εξωφρενικές, και που όπως είπαμε και πριν δουλεύει μέχρι τα 67 για να ζήσει μετά όσα χρόνια του μένουν χωρίς να μπορεί όχι να πάει ένα ταξίδι, αλλά ούτε να φάει κρέας μια φορά την εβδομάδα.
Δυστυχώς, παρά τις άπειρες στατιστικές που δείχναν πόσο μακριά από την πραγματικότητα ήταν τα στοιχεία αυτά, η εντύπωση στον κόσμο παρέμεινε και πολλοί θεωρούν τους Έλληνες τεμπέληδες και οικονομικά αναξιόπιστους.
Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε στους Έλληνες της διασποράς αλλά και στους νέους που σκέφτονται να μεταναστεύσουν στη Σουηδία;
Είναι το ίδιο μήνυμα που θα στέλναμε και σε οποιονδήποτε πολίτη οποιασδήποτε χώρας σκεφτόταν την μετανάστευση προς την Ελλάδα ή όποια άλλη χώρα: κάθε χώρα είναι ο λαός της και με εκείνον πρέπει να συμπορευόμαστε, όπου και να ζούμε. Ανεξάρτητα αν η Σουηδία είναι καλύτερη στην τεχνολογία, η Ελλάδα στην γεωργία και η Γερμανία στην βαριά βιομηχανία, ο κόσμος που δουλεύει για να παραχθούν όλα αυτά είναι ο ίδιος, και έχει τις ίδιες ανάγκες για επιβίωση, μόρφωση και πολιτιστική εξέλιξη.
Έχει τα ίδια προβλήματα στέγασης, ανατροφής παιδιών και συνταξιοδότησης. Έχει τις ίδιες αγωνίες όταν δίπλα του γίνεται ένας πόλεμος και σκοτώνονται παιδιά, όταν θα καλέσουν το δικό του το παιδί για να πολεμήσει σε έναν από την αρχή άδικο και αχρείαστο για αυτόν πόλεμο.
Για αυτό όλοι μας, ανεξάρτητα με το πού ζούμε, τι δουλειά κάνουμε και τι προσωπικούς στόχους έχουμε, πρέπει να συμμετέχουμε στα σωματεία μας, στους συλλόγους και στις κοινότητες και να μην σταματάμε να διεκδικούμε όλο και περισσότερες, όλο και καλύτερες συνθήκες για εμάς και τους συνανθρώπους μας, έλληνες και μη.
