Ισχυρές πιέσεις στην ευρωπαϊκή αγορά πετρελαίου προκαλούν οι καθυστερήσεις και ακυρώσεις φορτίων σαουδαραβικού αργού, με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια να αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Νέος συναγερμός έχει σημάνει στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, καθώς η Saudi Aramco προχωρά σε ακυρώσεις και σημαντικές μεταθέσεις παραδόσεων αργού πετρελαίου προς ευρωπαϊκά διυλιστήρια, μετά τη διακοπή λειτουργίας του κρίσιμου πετρελαιαγωγού East-West στη Σαουδική Αραβία.
Τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια έχουν ενημερωθεί για ακυρώσεις ή μεγάλες καθυστερήσεις – Στον «αέρα» φορτία του Σεπτεμβρίου, ενώ το Brent κινείται πάνω από τα 100 δολάρια και οι αγοραστές αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται το Argus, τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια έχουν ήδη ενημερωθεί ότι φορτία τα οποία ήταν προγραμματισμένα να παραδοθούν στα τέλη Σεπτεμβρίου είτε ακυρώνονται είτε μεταφέρονται χρονικά ακόμη και έως τον Νοέμβριο. Άλλα δύο διυλιστήρια φέρονται να αναμένουν αντίστοιχες ειδοποιήσεις για τις προμήθειες του Σεπτεμβρίου.
Η εξέλιξη δημιουργεί έναν ακόμη σοβαρό πονοκέφαλο για την Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής αγορά πετρελαίου βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με γεωπολιτικές εντάσεις, περιορισμένη διαθεσιμότητα συγκεκριμένων τύπων αργού και σημαντικές πιέσεις στην αγορά πετρελαϊκών προϊόντων.
Το πρόβλημα στον East-West Pipeline
Στην καρδιά της νέας αναταραχής βρίσκεται ο σαουδαραβικός αγωγός East-West, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τα κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο αγωγός είχε εξελιχθεί σε κομβική εναλλακτική διαδρομή για τις σαουδαραβικές εξαγωγές, καθώς επιτρέπει στο Ριάντ να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ. Η λειτουργία του όμως διακόπηκε μετά από επίθεση στις 10 Σεπτεμβρίου, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στη ροή πετρελαίου προς το Yanbu. Σύμφωνα με το Reuters, από τον αγωγό μεταφέρονταν το τελευταίο διάστημα περίπου 4 έως 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η σημασία του είναι τεράστια, ιδιαίτερα υπό τις σημερινές συνθήκες. Με τη διέλευση μέσω του Περσικού Κόλπου να έχει ήδη αντιμετωπίσει σοβαρούς περιορισμούς εξαιτίας της γεωπολιτικής κρίσης στην περιοχή, ο East-West λειτουργούσε ως μία από τις βασικότερες «βαλβίδες ασφαλείας» για τις σαουδαραβικές εξαγωγές.Η απώλειά του, έστω και προσωρινά, περιορίζει σημαντικά την ευελιξία της Saudi Aramco.
Στον «αέρα» τα φορτία του τελευταίου δεκαημέρου του Σεπτεμβρίου
Οι ανησυχίες στην αγορά εντείνονται καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες του Argus, υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστούν ουσιαστικά όλα τα σαουδαραβικά φορτία που είχαν προγραμματιστεί για το τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου.Πηγή της αγοράς εκτίμησε ότι τα διαθέσιμα αποθέματα αργού στο Yanbu θα μπορούσαν να καλύψουν μόλις περίπου πέντε ημέρες εξαγωγών. Η συγκεκριμένη εκτίμηση δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, ενώ η Saudi Aramco δεν έχει δημοσιοποιήσει λεπτομερές χρονοδιάγραμμα για την αποκατάσταση των ροών.
Η Ευρώπη ψάχνει εναλλακτικά βαρέλια
Τα πρώτα σημάδια της αναζήτησης εναλλακτικών προμηθευτών είναι ήδη ορατά.Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της πολωνικής Orlen, η οποία προμηθεύεται περίπου το 40% του αργού της από τη Saudi Aramco. Σύμφωνα με το Reuters, η εταιρεία κινείται ήδη για την εξασφάλιση πρόσθετων φορτίων από άλλες αγορές και έχει στραφεί σε αργό από τη Βόρεια Θάλασσα, τις ΗΠΑ, το Καζακστάν, την Αλγερία και τη Γουιάνα.
Η Orlen έχει προς το παρόν δηλώσει ότι τα διυλιστήριά της συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά και ότι δεν αντιμετωπίζει άμεσο πρόβλημα τροφοδοσίας.Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία καταγράφουν εντυπωσιακή μείωση των σαουδαραβικών φορτίων προς την Πολωνία. Μόλις περίπου 2,1 εκατ. βαρέλια αναμένονταν να μεταφερθούν τον Σεπτέμβριο μέσω του αιγυπτιακού τερματικού Sidi Kerir, έναντι περίπου 6,6 εκατ. βαρελιών τον Αύγουστο.
Άλμα στις τιμές του πετρελαίου
Η αγορά έχει ήδη αρχίσει να ενσωματώνει το νέο γεωπολιτικό και εφοδιαστικό ρίσκο.Στις συναλλαγές της Τρίτης, 15 Σεπτεμβρίου, το Brent ενισχύθηκε κατά περισσότερο από 3%, κινούμενο γύρω από τα 109 δολάρια το βαρέλι, ενώ σημαντική άνοδο κατέγραψε και το αμερικανικό WTI.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στο σαουδαραβικό αργό. Παράλληλα προβλήματα παραγωγής στη Λιβύη, η αβεβαιότητα στις θαλάσσιες μεταφορές από τη Μέση Ανατολή και οι συνεχιζόμενες πιέσεις στα διυλισμένα προϊόντα δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οποιαδήποτε νέα διακοπή προσφοράς μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλη επίδραση στις τιμές.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας είχε ήδη προειδοποιήσει τον Αύγουστο ότι οι νέες διαταραχές στις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο και την Κασπία είχαν οδηγήσει σε σημαντική μείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων, ενώ οι αγορές μεσαίων αποσταγμάτων –όπως το ντίζελ– παρέμεναν εξαιρετικά σφιχτές. (IEA)
Γιατί η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη
Το πρόβλημα για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια δεν είναι μόνο η ποσότητα του πετρελαίου που μπορεί να χαθεί.Το σαουδαραβικό αργό καλύπτει συγκεκριμένες τεχνικές ανάγκες πολλών διυλιστηρίων, ιδιαίτερα σε μεσαίας πυκνότητας και υψηλότερης περιεκτικότητας σε θείο ποιότητες. Η αντικατάστασή του δεν είναι πάντοτε μια απλή διαδικασία αγοράς ισόποσων βαρελιών από διαφορετική χώρα.
Μία από τις πιθανότερες εναλλακτικές πηγές για την Ευρώπη είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες.Οι αναλυτές της αγοράς εκτιμούν ότι η ακύρωση σαουδαραβικών φορτίων μπορεί να αυξήσει τη ζήτηση για αμερικανικό αργό, μεταξύ άλλων για WTI και άλλες ποιότητες του Ατλαντικού.Παράλληλα, φορτία από τη Βόρεια Θάλασσα, τη Δυτική Αφρική, την Αλγερία, τη Γουιάνα και το Καζακστάν αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Αυτό όμως συνεπάγεται μεγαλύτερο ανταγωνισμό μεταξύ διυλιστηρίων και πιθανώς υψηλότερο μεταφορικό κόστος, ιδιαίτερα εάν η σαουδαραβική διακοπή αποδειχθεί πολυήμερη.
