Όποιος έχει υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία γνωρίζει καλά την «Καλλιόπη»· όχι φυσικά τη Μούσα της επικής ποίησης, αλλά τις τουαλέτες που δεν φαίνεται να καθαρίζουν με τίποτα.
Κάθε πρωί, λοιπόν, όταν ο λοχίας αναθέτει τις αγγαρείες καθαριότητας του λόχου, η «Καλλιόπη» είναι η λέξη που δεν θέλεις να ακούσεις ποτέ μετά το όνομά σου. Δεν συγκρίνεται ούτε με το «γόπινγκ» ούτε με το πασάλειμμα στο πάτωμα που κάποιοι, με απίστευτο θράσος, αποκαλούν σφουγγάρισμα.
Πώς έφτασε όμως η σπουδαιότερη από όλες τις Μούσες να σημαίνει, στη στρατιωτική αργκό, την απόλυτη οδύσσεια του στρατεύσιμου; Τι της συνέβη και εξέπεσε από την περίβλεπτη θέση της;
Αν πρέπει να το πούμε με δυο λέξεις: Πλατεία Ομονοίας.
Η Ομόνοια υπήρξε ανέκαθεν χώρος κοινωνικών ζυμώσεων και μεγάλων ιστορικών στιγμών. Εκεί συγκεντρώθηκε το πανηγυρίζον πλήθος το απόγευμα της 14ης Οκτωβρίου 1862 για να γιορτάσει την έξωση του Βαυαρού βασιλιά Όθωνα, και εκεί οι Αθηναίοι έδωσαν τον ιερό όρκο, επαναλαμβάνοντας τα λόγια του προέδρου της προσωρινής κυβερνήσεως Δημητρίου Βούλγαρη:
«Ας ορκισθώμεν επί της πλατείας ταύτης, της λαβούσης ήδη το ωραίον της “Ομονοίας” όνομα…».
Η παλαιότερη πλατεία της Αθήνας διαμορφώθηκε το 1846 ως Πλατεία Ανακτόρων και αργότερα ως Πλατεία Όθωνος, πριν πάρει το όνομα με το οποίο τη γνωρίζουμε έως σήμερα. Κατά τη βασιλεία του Γεωργίου Α΄ εξωραΐστηκε και δενδροφυτεύτηκε, ενώ τις Κυριακές η στρατιωτική μπάντα έπαιζε από μαρμάρινη εξέδρα προς τέρψη των περιπατητών.
Όλα αυτά μέχρι τον Ιούνιο του 1930, όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος εγκαινίασε τον υπόγειο σταθμό του Ηλεκτρικού Σιδηροδρόμου Πειραιώς–Αθηνών. Για τις ανάγκες του έργου, η Ομόνοια σκάφτηκε μέχρι τα θεμέλιά της.
Κανείς δεν φανταζόταν ότι εκεί βρισκόταν το αρχιμήδειο σημείο της «Καλλιόπης». Σίγουρα όχι η ίδια η Μούσα.
Ο υπόγειος σταθμός χρειαζόταν αεραγωγούς, κι έτσι το 1931 εμφανίστηκαν γύρω από την πλατεία λευκές, πελώριες τσιμεντένιες κολόνες. Οι Αθηναίοι έμειναν άφωνοι. Δεν έφτανε που είχαν ξεριζωθεί τα λουλούδια και οι φοίνικες· η πλατεία είχε γίνει κυκλική, «ευρωπαϊκή», με μαρμάρινα κιγκλιδώματα και καμινάδες-εκτρώματα να χαλούν την αισθητική της.
Η αγανάκτηση έφτασε μέχρι τον δήμαρχο Σπύρο Μερκούρη, ο οποίος αποφάσισε να επιστρατεύσει… τις εννέα Μούσες για να αποκαταστήσει το κάλλος της πλατείας. Έτσι, πάνω στους αεραγωγούς τοποθετήθηκαν μεγαλόπρεπα γλυπτά: οι περίφημες «Μούσες της Ομονοίας».
Μόνο που οι Μούσες ήταν οχτώ — όσοι και οι αεραγωγοί. Οι Αθηναίοι, αμείλικτοι κριτές, βάφτισαν την πλατεία «τούρτα», με τα οχτώ υπερμεγέθη κεράκια της. Και κάπου εκεί, η ένατη και σπουδαιότερη όλων, η Καλλιόπη, περίσσεψε.Αντί να σταθεί δίπλα στις αδελφές της, τοποθετήθηκε κάτω, στον σταθμό, δίπλα στα δημόσια ουρητήρια του ΗΣΑΠ. Ήταν ίσως ελληνική προχειρότητα, ίσως καθαρή αδιαφορία. Το αποτέλεσμα πάντως ήταν μοιραίο:
Όταν οι επιβάτες ρωτούσαν πού βρίσκονται οι τουαλέτες, η απάντηση ήταν απλή και κατατοπιστική:
«Κάτω, στην Καλλιόπη».
Έτσι η Μούσα της επικής ποίησης, η πηγή έμπνευσης του Ομήρου, ταυτίστηκε στη νεοελληνική συνείδηση με την τουαλέτα — και από εκεί πέρασε και στον στρατό. Από τότε, γενιές φαντάρων δίνουν καθημερινά το πιο δύσοσμο ραντεβού με την «Καλλιόπη».
Τι απέγινε η πραγματική Καλλιόπη;
Οι Μούσες δεν έμειναν για πολύ στην Ομόνοια. Το 1936, έπειτα από διαδήλωση κατά του καθεστώτος Μεταξά, ένα γλυπτό έπεσε τραυματίζοντας διαδηλωτές. Αυτό ήταν το τέλος τους. Απομακρύνθηκαν άρον-άρον και χάθηκαν από το προσκήνιο.
Χρόνια αργότερα επανεμφανίστηκαν διασκορπισμένες στην ελληνική επικράτεια: στην Καρδίτσα, στις Καρυές Λακωνίας, στην Αμοργό — άλλες σωστές, άλλες μπερδεμένες, ακόμα και με… Χάριτες στη θέση Μουσών.
Η Καλλιόπη όμως; Κανείς δεν ξέρει. Ίσως γιατί ο θρύλος τη θέλει να εμφανίζεται μόνο μπροστά στους φαντάρους , την ώρα της πιο μισητής στρατιωτικής αγγαρείας…
👉👉ακολουθήστε την σελίδα μας στο facebook για περισσότερη ενημέρωση και όλα τα θέματα που αφορούν την επικαιρότητα https://www.facebook.com/enjoynews.gr
