Η ανάγκη για δροσιά και έλεγχο της θερμοκρασίας δεν είναι καινούργια· από την αρχαιότητα οι άνθρωποι επινοούσαν τρόπους να κάνουν τη ζωή τους πιο άνετη μέσα στους ζεστούς καλοκαιρινούς μήνες. Στην Αρχαία Αίγυπτο και την Περσία χρησιμοποιούσαν πύργους ανέμου που κατηύθυναν τον αέρα μέσα στα σπίτια, ενώ στην Αρχαία Ρώμη περνούσαν κρύο νερό από αγωγούς μέσα στους τοίχους, μειώνοντας έτσι τη θερμοκρασία των χώρων.
Ο Αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνος Αύγουστος μετέφερε χιόνι από τα βουνά το καλοκαίρι για να διατηρεί την κατοικία του δροσερή Πηγή: Protagon.gr
Το 747 ο Αυτοκράτορας Xuanzong της δυναστείας των Tang κατασκεύασε τον “ψυχρό θάλαμο” μέσα στο αυτοκρατορικό παλάτι, το οποίο ο Tang Yulin περιεγραψε σαν “ανεμιστήρες που κινούνται με την δύναμη του νερού”.Πηγές από την επόμενη δυναστεία των Song αναφέρουν ευρεία χρήση των ανεμιστήρων για την ψύξη χώρων εντός του παλατιού.
Πολύ αργότερα, τον 17ο αιώνα, ο Cornelis Drebbel πραγματοποίησε επίδειξη με τίτλο “μετατρέποντας το καλοκαίρι σε χειμώνα ¨Η επίδειξη αφορούσε μια συσκευή που λειτουργούσε με πάγο και την προσθήκη αλατιού για περαιτέρω μείωση της θερμοκρασίας.
Το 1758, ο Βενιαμήν Φρανκλίνος και ο John Hadley, (καθηγητής χημείας στο πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ) πραγματοποίησαν πειράματα ταχείας ψύξης στερεών σωμάτων με την μέθοδο της εξάτμισης. Οι δύο επιστήμονες επιβεβαίωσαν ότι με την εξάτμιση ουσιών όπως η αμμωνία και ο αιθέρας ήταν δυνατό να επιτευφθούν θερμοκρασίες κάτω του μηδενός.
Το 1820, ο άγγλος επιστήμονας Michael Faraday ανακάλυψε ότι η συμπίεση και υγροποίηση της αμμωνίας επέτρεπε την ψύξη του αέρα όταν η υγροποιημένη αμμωνία εξατμίζονταν και μετατρέπονταν και πάλι σε αέριο.Το 1851, ο James Harrison κατασκεύσασε μια πρωτότυπη κλιματιστική συσκευή στο Geenlong της Αυστραλίας. H εφεύρεση του αποτέλεσε την πρώτη ευρείας χρήσεως συσκευή δημιουργίας πάγου με την χρήση κύκλου συμπίεσης – εκτόνωσης .Η συσκευή του Harrison για την οποία κατάφερε να λάβει πατέντα το 1855 βασίζονταν στις ίδιες αρχές που βασίζονται και οι σημερινές σύγχρονες συσκευές κλιματισμού: Ένα εργαζόμενο μέσο (ψυκτικό υγρό) συμπιέζονταν σε έναν συμπιεστή και στην συνέχεια εκτονώνονταν σε χαμηλή πίεση μέσω μιας εκτονωτικής βαλβίδας. Η συσκευή του είχε ικανότητα παραγωγής 3.000 κιλών πάγου ημερησίως.
Ο Willis Carrier δίπλα στην πρωτότυπη διάταξη ψύξης του 1902
Η μεγάλη τομή ήρθε όμως στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν το 1902 ο Αμερικανός μηχανικός Willis Carrier κατασκεύασε την πρώτη σύγχρονη μηχανή κλιματισμού. Η εφεύρεσή του σχεδιάστηκε αρχικά για να λύσει ένα τεχνικό πρόβλημα: να σταθεροποιεί τη θερμοκρασία και την υγρασία σε ένα τυπογραφείο στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, ώστε να μην «μαζεύεται» το χαρτί και να μη χαλάει το τύπωμα. Χωρίς να το γνωρίζει τότε, ο Carrier έβαλε τα θεμέλια για μια από τις πιο σημαντικές τεχνολογίες που επηρέασαν την καθημερινότητα δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.
Μετά από αυτή την αρχική χρήση, τα κλιματιστικά άρχισαν σταδιακά να τοποθετούνται σε κινηματογράφους, καταστήματα και γραφεία κατά τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, προσφέροντας μια όαση δροσιάς στις πόλεις που υπέφεραν από τον καύσωνα. Η μεγάλη επανάσταση όμως ήρθε τη δεκαετία του 1950, όταν η τεχνολογία έγινε πιο προσιτή και τα κλιματιστικά μπήκαν μαζικά στα σπίτια και στα αυτοκίνητα, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν οι άνθρωποι το καλοκαίρι.
Σήμερα, τα κλιματιστικά δεν περιορίζονται μόνο στην ψύξη: φιλτράρουν τον αέρα, ρυθμίζουν την υγρασία, προσφέρουν θέρμανση τον χειμώνα και συνδέονται με «έξυπνα» συστήματα ελέγχου, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής με τρόπο που παλαιότερα έμοιαζε αδιανόητος.
Η σημασία τους γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου τα καλοκαίρια είναι όλο και πιο θερμά και παρατεταμένα, με θερμοκρασίες που συχνά ξεπερνούν τους 35°C. Χάρη στα κλιματιστικά, οι άνθρωποι μπορούν να εργαστούν, να ξεκουραστούν και να κοιμηθούν σε συνθήκες που δεν απειλούν την υγεία τους, ιδιαίτερα οι ευάλωτες ομάδες, όπως ηλικιωμένοι και μικρά παιδιά. Παράλληλα, διευκολύνουν την τουριστική δραστηριότητα και διατηρούν σε καλή κατάσταση κτίρια, μουσεία και πολιτιστικά μνημεία, που διαφορετικά θα υπέφεραν από τη ζέστη και την υγρασία.
Ο καύσωνας του 1987 «έφερε» τα κλιματιστικά στη Ελλάδα
Στην Ελλάδα απο το 1988, άρχισε η μαζική εγκατάσταση κλιματιστικών σε δημόσια κτίρια αλλά και στα σπίτια.Αιτία ήταν ο φονικός καύσωνας του 1987 κατα την διάρκεια του οποίου διαμερίσματα μετατράπηκαν σε φούρνους, όπου έχασαν τη ζωή τους εκατοντάδες, ηλικιωμένοι κυρίως, άνθρωποι.
Υψηλές Θερμοκρασίες σε συνδυασμό με την πλήρη άπνοια και έντονη υγρασία, η κατάσταση ήταν κάτι παραπάνω από τραγική και αφόρητη…Κάθε μέρα ήταν χειρότερη από την προηγούμενη… Κλιματιστικά δεν υπήρχαν σχεδόν πουθενά, οι ανεμιστήρες ήταν ανεπαρκείς!Το ημερολόγιο έγραφε 20 Ιουλίου 1987 και μέχρι τις 28 Ιουλίου οι νεκροί σύντομα ξεπέρασαν τους 1.000!
Ο καύσωνας του 1987 θεωρείται καθοριστικός για την ενίσχυση των σχεδίων πολιτικής προστασίας και την ευαισθητοποίηση γύρω από τους κινδύνους που συνδέονται με την υπερβολική ζέστη.
Τα σύγχρονα κλιματιστικά έχουν εξελιχθεί πάρα πολύ σε σχέση με αυτά που υπήρχαν π.χ. τη δεκαετία του ’80 και ’90 — τόσο σε ενεργειακή απόδοση όσο και σε τεχνολογίες άνεσης και υγείας.
Τα περισσότερα σύγχρονα κλιματιστικά χρησιμοποιούν τεχνολογία inverter, που ρυθμίζει δυναμικά την ταχύτητα του συμπιεστή. Αυτό σημαίνει:Λιγότερη κατανάλωση ρεύματος και πιο εύκολα χαμηλές θερμοκρασίες, χωρίς διακυμάνσεις.
Έτσι, από μια εφεύρεση που ξεκίνησε για ένα τεχνικό πρόβλημα σε ένα τυπογραφείο, το κλιματιστικό εξελίχθηκε σε έναν αναντικατάστατο σύμμαχο για την καθημερινή ζωή, την εργασία και την υγεία μας – ειδικά σε μέρη όπως η Ελλάδα, όπου το καλοκαίρι η δροσιά δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ανάγκη..
