Γιατί η ζέστη φέτος το καλοκαίρι μοιάζει πιο αφόρητη από ό,τι μας δείχνει το θερμόμετρο!
Πολλοί αναρωτιούνται γιατί ορισμένες ημέρες η ζέστη φαίνεται αποπνικτική, ακόμη κι όταν η θερμοκρασία κυμαίνεται σε επίπεδα που θεωρούνται φυσιολογικά για το καλοκαίρι. Η απάντηση βρίσκεται σε έναν συνδυασμό περιβαλλοντικών και βιολογικών παραγόντων που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο το ανθρώπινο σώμα αντιλαμβάνεται τη θερμότητα.
Η υγρασία είναι ο μεγαλύτερος «ένοχος»
Ο σημαντικότερος παράγοντας είναι η σχετική υγρασία. Όταν η υγρασία στην ατμόσφαιρα είναι υψηλή, ο ιδρώτας εξατμίζεται πιο δύσκολα. Επειδή η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός με τον οποίο το σώμα αποβάλλει θερμότητα, η δυσκολία αυτή μας κάνει να αισθανόμαστε πολύ πιο ζεστά από όσο δείχνει το θερμόμετρο.
Γι’ αυτό και μια ημέρα με 32°C και υψηλή υγρασία μπορεί να είναι πολύ πιο κουραστική από μια ημέρα με 36°C αλλά ξηρή ατμόσφαιρα.
Ο άνεμος επηρεάζει σημαντικά την αίσθηση της θερμοκρασίας καθώς η κίνηση του αέρα βοηθά στην απομάκρυνση της θερμότητας από το δέρμα και επιταχύνει την εξάτμιση του ιδρώτα. Αντίθετα, όταν επικρατεί άπνοια, η θερμότητα «παγιδεύεται» γύρω από το σώμα, αυξάνοντας την αίσθηση δυσφορίας.
Οι πόλεις διατηρούν περισσότερη θερμότητα.Το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας κάνει τις πόλεις αισθητά θερμότερες από τις γύρω περιοχές. Η άσφαλτος, το τσιμέντο και τα κτίρια απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία κατά τη διάρκεια της ημέρας και την απελευθερώνουν αργά, διατηρώντας υψηλές θερμοκρασίες ακόμη και μετά τη δύση του ήλιου.
Η άμεση ηλιακή ακτινοβολία αυξάνει τη θερμική καταπόνηση.Η θερμοκρασία που ανακοινώνεται στις μετεωρολογικές προβλέψεις μετριέται στη σκιά. Όταν όμως βρισκόμαστε κάτω από τον ήλιο, το σώμα δέχεται επιπλέον θερμική ακτινοβολία, με αποτέλεσμα η πραγματική αίσθηση της ζέστης να είναι αρκετούς βαθμούς υψηλότερη.
Ο οργανισμός δεν αντιδρά το ίδιο κάθε ημέραΗ αντίληψη της ζέστης διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως:
- η ενυδάτωση,
- η σωματική κόπωση,
- η ποιότητα του ύπνου,
- η ηλικία,
- η φυσική κατάσταση,
- η προσαρμογή στις υψηλές θερμοκρασίες.
Ένας αφυδατωμένος ή κουρασμένος οργανισμός δυσκολεύεται περισσότερο να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του, με αποτέλεσμα η ζέστη να γίνεται πιο έντονα αισθητή.
Ο δείκτης θερμικής αίσθησης δείχνει την πραγματική δυσφορία
Οι μετεωρολόγοι χρησιμοποιούν τον δείκτη θερμικής αίσθησης (Heat Index), ο οποίος συνδυάζει τη θερμοκρασία και τη σχετική υγρασία για να υπολογίσει πόσο ζεστό αισθάνεται πραγματικά το ανθρώπινο σώμα. Έτσι εξηγείται γιατί δύο ημέρες με την ίδια θερμοκρασία μπορεί να προκαλούν εντελώς διαφορετική αίσθηση.
Για να περιοριστεί η θερμική καταπόνηση, οι ειδικοί συνιστούν:
- Συχνή κατανάλωση νερού, ακόμη και χωρίς αίσθημα δίψας.
- Αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας τις μεσημεριανές ώρες.
- Παραμονή σε σκιερούς ή κλιματιζόμενους χώρους.
- Ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα.
- Χρήση καπέλου και αντηλιακού όταν βρισκόμαστε στον ήλιο.
Άρα σίγουρα η ένταση της ζέστης δεν εξαρτάται μόνο από τη θερμοκρασία που αναγράφει το θερμόμετρο. Η υγρασία, η έλλειψη ανέμου, η ηλιακή ακτινοβολία, το αστικό περιβάλλον και η φυσική κατάσταση του οργανισμού διαμορφώνουν τη συνολική αίσθηση θερμότητας. Για τον λόγο αυτό, ακόμη και ημέρες με σχετικά φυσιολογικές θερμοκρασίες μπορεί να προκαλούν έντονη δυσφορία και αυξημένη θερμική καταπόνηση.
