Ιωάννα Μουσικούδη: «Η Μασσαλία αντιμέτωπη με την κοινωνική οργή και την πρόκληση της ασφάλειας»
Η Δρ Ιωάννα Μουσικούδη, διδάκτωρ Νεοελληνικών Σπουδών, ιστορικός, συγγραφέας και ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Aix-Marseille, με μόνιμη διαμονή στη Μασσαλία, μιλά στον αρχισυντάκτη του Enjoynews, Μάνο Σταυριανό, για την έκρυθμη κατάσταση που επικρατεί στη γαλλική μεγαλούπολη μετά τα πρόσφατα επεισόδια. Μέσα από την επιστημονική της γνώση και την προσωπική της εμπειρία ως κατοίκου της πόλης, φωτίζει τις κοινωνικές ανισότητες, αναλύει τα βαθύτερα αίτια της έντασης και εξετάζει τις προκλήσεις που διαμορφώνουν την επόμενη ημέρα για τη Μασσαλία.
Κυρία Μουσικούδη πείτε μας ποια είναι η εικόνα που επικρατεί αυτή τη στιγμή στη Μασσαλία μετά τα πρόσφατα επεισόδια και ποια είναι τα βασικά αίτια της κοινωνικής έντασης;
Η Μασσαλία βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία. Τα πρόσφατα επεισόδια, οι λεηλασίες και οι καταστροφές σε καταστήματα και δημόσιους χώρους έχουν προκαλέσει τεράστιες υλικές ζημιές και μεγάλη ανησυχία στους κατοίκους, στους επαγγελματίες και στις τοπικές αρχές.
Η κατάσταση αυτή δεν μπορεί, ωστόσο, να εξεταστεί αποκομμένα από το ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό κλίμα που επικρατεί στη Γαλλία.
Οι μαθητικές κινητοποιήσεις που προηγήθηκαν επί αρκετές εβδομάδες, των μαζικών κινητοποιήσεων του προηγούμενου σαββατοκύριακου επικεντρώθηκαν κυρίως στην υποχρηματοδότηση των σχολείων, στην έλλειψη εκπαιδευτικών, στις κακές κτιριακές υποδομές και στην ανάγκη για καλύτερες συνθήκες μάθησης.Οι μαθητές εξέφραζαν επίσης την ανησυχία τους για το μέλλον τους και την πρόσβασή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Πίσω από τις μαζικές κινητοποιήσεις που ακολούθησαν εκφράζεται μια βαθύτερη δυσαρέσκεια, η οποία συνδέεται με την ακρίβεια, την οικονομική ανασφάλεια και τις κοινωνικές ανισότητες.Στη Μασσαλία, όπου οι κοινωνικές αντιθέσεις είναι ιδιαίτερα έντονες, τα προβλήματα αυτά αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα.
Πρέπει, όμως, να διακρίνουμε σαφώς την κοινωνική διαμαρτυρία από τη βία και τις λεηλασίες. Η συμμετοχή σε μια κινητοποίηση και η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών ζωής είναι δημοκρατικά δικαιώματα και βάση μ’αυτό το γνώμονα όλος ο λαός της Μασσαλίας συμμετείχε στις κινητοποιήσεις.Οι καταστροφές, αντίθετα, και οι λεηλασίες που έπληξαν τους ίδιους τους κατοίκους, τους εργαζομένους και τις μικρές επιχειρήσεις, ξεκίνησαν από οργανωμένες ομάδες, τις οποίες δυστυχώς η αστυνομία στάθηκε αδύναμη ν’αντιμετωπίσει αποτελεσματικά.
Κατά πόσο θεωρείτε δικαιολογημένη την απόφαση για την απαγόρευση των διαδηλώσεων αύριο, Σάββατο 24 Οκτωβρίου, υπό τον φόβο νέων επεισοδίων; Πώς μπορεί να διασφαλιστεί η δημόσια ασφάλεια χωρίς να περιορίζεται το δικαίωμα της ειρηνικής διαμαρτυρίας;
Κατανοώ την ανάγκη των αρχών να προστατεύσουν τη δημόσια ασφάλεια, ιδιαίτερα μετά την έκταση των πρόσφατων καταστροφών.Είναι αυτονόητο ότι το κράτος οφείλει να προστατεύει τους πολίτες, τις περιουσίες τους και την ομαλή λειτουργία της πόλης. Ωστόσο, η γενική απαγόρευση των διαδηλώσεων αποτελεί ένα εξαιρετικά σοβαρό μέτρο, το οποίο πρέπει να εξετάζεται με μεγάλη προσοχή.
Εξάλλου ο Νομάρχης της Μασσαλίας Jacques Witkowski αναθεώρησε τελικά τη στάση του : δεν ήρε γενικά την απαγόρευση όλων των διαδηλώσεων, αλλά μετά από έντονες αντιδράσεις και νομικές προσφυγές των συνδικαλιστώνεπέτρεψε ορισμένες νόμιμα οργανωμένες κινητοποιήσεις υπό αυστηρούς όρους ασφαλείας, ενώ εγκατέλειψε και το σχέδιο για την πλήρη διακοπή των δημόσιων συγκοινωνιών. (Αρχικά, είχε ανακοινωθεί η πλήρης διακοπή των λεωφορείων, του μετρό και του τραμ για 24 ώρες, το Σάββατο 24 Οκτωβρίου.)
Η Νομαρχία ανακοίνωσε ότι «μετά από συζητήσεις με συνδικαλιστικές οργανώσεις, δεδομένου ότι καθορίστηκε και συμφωνήθηκε η διαδρομή της πορείας και ότι οι εν λόγω οργανώσεις συγκρότησαν υπηρεσία τηρήσεως της τάξης, ο Νομάρχης αποδέχθηκε το αίτημά τους. Η διαδήλωσή τους, η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Μασσαλία, έχει επομένως εγκριθεί κατ’ εξαίρεση».
Η μεταστροφή του Νομάρχη ως προς την αναστολή της λειτουργίας των δημόσιων συγκοινωνιών είναι επίσης ενδεικτική των δυσκολιών που παρουσιάζει η εφαρμογή τόσο αυστηρών μέτρων. Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι πώς θα αποκατασταθεί το αίσθημα ασφάλειας, χωρίς να αντιμετωπίζεται κάθε διαδήλωση ως απειλή και χωρίς να συγχέονται οι ειρηνικοί διαδηλωτές με όσους καταφεύγουν στη βία.
Ποια μπορεί να είναι η επόμενη ημέρα για τη Μασσαλία; Υπάρχουν περιθώρια αποκλιμάκωσης της έντασης μέσω διαλόγου και ποιες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να αποτρέψουν την επανάληψη παρόμοιων γεγονότων;
Πιστεύω ότι υπάρχουν περιθώρια αποκλιμάκωσης, αλλά αυτό προϋποθέτει πολιτική βούληση, διάλογο και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Η επιστροφή στην ομαλότητα δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην αστυνόμευση. Τα μέτρα ασφαλείας είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση της άμεσης κρίσης, δεν μπορούν όμως από μόνα τους να επιλύσουν τις κοινωνικές αιτίες που τροφοδοτούν την οργή και την απογοήτευση.
Χρειάζεται, καταρχάς, ουσιαστικός διάλογος ανάμεσα στην κυβέρνηση, τον δήμο, τους εκπαιδευτικούς και φοιτητικούς φορείς, τα συνδικάτα, τις ενώσεις κατοίκων και τους εκπροσώπους των κοινωνικών ομάδων που πλήττονται περισσότερο. Οι νέοι πρέπει να έχουν πραγματικές δυνατότητες συμμετοχής στη δημόσια συζήτηση και να αισθάνονται ότι οι ανησυχίες τους λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.
Παράλληλα, απαιτούνται μακροπρόθεσμες πολιτικές για την αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων, τη βελτίωση της πρόσβασης στην εκπαίδευση και στην επαγγελματική κατάρτιση, τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης και την ενίσχυση των κοινωνικών υπηρεσιών στις πιο ευάλωτες συνοικίες.Είναι επίσης σημαντικό να στηριχθούν οι επαγγελματίες και οι μικρές επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημιές. Αυτό απαιτεί εφαρμογή του νόμου, τόσο απέναντι σε όσους καταστρέφουν περιουσίες όσο και ως προς τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η κρατική εξουσία.
Η Μασσαλία έχει μια μακρά ιστορία κοινωνικών αγώνων, πολιτισμικής πολυμορφίας και αλληλεγγύης.Η επόμενη ημέρα δεν πρέπει να είναι μια ημέρα βαθύτερου διχασμού, αλλά μια ευκαιρία να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που αναδεικνύει η κρίση. Η ειρήνη στην πόλη δεν επιτυγχάνεται μόνο με την αποκατάσταση της τάξης στους δρόμους, αλλά και με την αποκατάσταση της κοινωνικής εμπιστοσύνης.
